أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

12

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

تا بدانند كه رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم قتال نه بساز و عدّت و لشكر كردى بلكه بنصرت و توفيق و تأييد خدا مىكرد بدرستى كه درين عبرتى است و پندى و موعظتى خداوندان بصر و بينائى را ، از آنكه مردى را كه از شهر بيرون كنند گريخته از شهر خود بيرون آيد با جماعتى ضعفاء مهاجر و انصار بىساز و عدّت و آلت بهر سه چهارى بر اشترى بىسلاح با چوب و بيشتر پياده بودند و با لشكرى آراسته از شجاعان و رؤسا مقاومت كردند شجاعان را بكشتند و مالهاى ايشان بغنيمت گرفتند و مظفّر و منصور با مدينه آمدند اين جاى اعتبار باشد خداوندان عقل و تمييز را . [ سوره آل‌عمران ( 3 ) : آيه 14 ] زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَواتِ مِنَ النِّساءِ وَ الْبَنِينَ وَ الْقَناطِيرِ الْمُقَنْطَرَةِ مِنَ الذَّهَبِ وَ الْفِضَّةِ وَ الْخَيْلِ الْمُسَوَّمَةِ وَ الْأَنْعامِ وَ الْحَرْثِ ذلِكَ مَتاعُ الْحَياةِ الدُّنْيا وَ اللَّهُ عِنْدَهُ حُسْنُ الْمَآبِ ( 14 ) حق تعالى چون حديث بدر بگفت مذمّت دنيا كرد تا صحابهء رسول ميل به دنيا و حطام او نكنند گفت : بياراستند از بهر مردمان دوستى شهوات و آرزوها ، و شهوت معنئى باشد كه ايجاب صفت مشتهى كند تا مزين اين كيست ؟ - حسن بصرى گفت : شيطانست براى آنكه كار شيطان اين بود از آنكه خداى تعالى مذمّت دنيا كرد نشايد كه هم ترغيب و تزهيد او كند آنگه خداى تعالى اين شهوات را كه مشتهياتند بيان كرد و گفت كه : از جملهء آن زنانند و زنان را براى آن تقديم كرد كه سبب افتتان‌اند و حبائل شيطان‌اند چنان كه گفت رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم : النساء حبائل الشّيطان ؛ زنان دامهاى شيطان‌اند و گفت : لا يخلونّ رجل بامرأة فانّ ثالثها الشيطان ، نبايد كه مردى با زنى بخلوت بنشيند كه سيّم ايشان شيطان باشد پس گاهى دام شيطان باشند و گاهى پيش رو شيطان باشند و گاهى خود شيطان باشند انّ النساء شياطين خلقن لنا * نعوذ باللّه من شرّ الشياطين و ديگر از جملهء مشتهيات و آرزوها پسرانند رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم اشعث قيس را گفت : ترا از دختر حمزه هيچ فرزند هست ؟ - گفت : پسرى دارم كه اگر ببدل او جفنهء ثريد بودى كه به مهمانان دادمى دوستر داشتمى رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفت : چرا چنين ميگوئى ؛ انّهم لثمرة -